Lazerle Fistül Tedavisi (FiLaC) Hakkında Merak Edilenler
Anal fistül, makat kanalının iç kısmı ile makat çevresindeki cilt arasında oluşan anormal bir kanaldır. Fistül tedavisindeki temel amaç bu kanalın ortadan kaldırılmasıdır. Ancak fistül kanalının makat kaslarıyla ilişkisi, uygulanabilecek tedavi yönteminin belirlenmesinde önemli rol oynar.
FiLaC (Fistula-tract Laser Closure), fistül kanalının içerisinden uygulanan lazer enerjisiyle kanalın kapatılmasını hedefleyen, makat kaslarını korumaya yönelik yöntemlerden biridir.
Her anal fistül aynı anatomik yapıya sahip olmadığı için FiLaC her hasta için uygun değildir. Tedavi kararı fistül kanalının seyri, yan dalları, makat kaslarıyla ilişkisi ve daha önce uygulanan tedaviler birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
FiLaC Nedir?
FiLaC, İngilizce “Fistula-tract Laser Closure” ifadesinin kısaltmasıdır.
Yöntemde fistül kanalının içerisine ince bir lazer fiberi ilerletilir. Fiber geri çekilirken lazer enerjisi kanal duvarına kontrollü olarak uygulanır.
Bu enerjinin oluşturduğu termal etki fistül kanalının iç yüzeyinde büzüşme ve kapanma sürecini başlatmayı amaçlar.
FiLaC’ın önemli özelliklerinden biri fistül kanalını çevreleyen dokuların ve özellikle anal sfinkter kaslarının mümkün olduğunca korunmasının hedeflenmesidir.
Lazerle Fistül Tedavisi Nasıl Yapılır?
FiLaC uygulamasından önce fistül kanalının anatomisinin doğru şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Fistülün iç ve dış açıklıkları, kanalın izlediği yol, makat kaslarıyla ilişkisi ve varsa yan dalları değerlendirilir.
Uygulama sırasında fistül kanalı hazırlanır ve kanal içerisindeki dokular temizlenir. Ardından ince lazer fiberi fistül kanalına yerleştirilir.
Fiber kanal boyunca kontrollü şekilde geri çekilirken çevresel olarak lazer enerjisi uygulanır. Amaç fistül kanalının iç yüzeyinde kontrollü termal etki oluşturarak kanalın büzüşmesini ve zaman içerisinde kapanmasını desteklemektir.
Buradaki önemli nokta, lazerin fistülü “keserek çıkarmaması”dır. FiLaC’ta fistül kanalı çıkarılmak yerine kanalın içeriden kapatılması hedeflenir.
FiLaC’ın Diğer Fistül Tedavilerinden Farkı Nedir?
Anal fistül tedavisinde fistülotomi, seton, LIFT ve ilerletme flebi gibi farklı yöntemler kullanılabilir.
Bu yöntemlerin çalışma prensipleri birbirinden farklıdır.
FiLaC’ın temel yaklaşımı ise fistül kanalına içeriden ulaşarak lazer enerjisiyle kanalın kapanmasını sağlamaya çalışmaktır.
Bu nedenle FiLaC özellikle sfinkter koruyucu tedavi yöntemleri arasında değerlendirilir.
Ancak bunun FiLaC’ın diğer yöntemlerden daha üstün olduğu anlamına gelmediğini vurgulamak gerekir. Anal fistül tedavisinde en uygun yöntem, fistülün anatomisine göre değişir.
Lazer Tedavisinde Makat Kasları Kesilir mi?
FiLaC’ın temel amaçlarından biri anal sfinkter kaslarını kesmeden fistül kanalını tedavi etmektir.
Makat çevresindeki sfinkter kasları dışkı kontrolünde önemli rol oynar. Özellikle fistül kanalının bu kasların içerisinden geçtiği durumlarda tedavi planlanırken kasların korunması önemli bir değerlendirme kriteridir.
FiLaC’ta lazer fiberi mevcut fistül kanalının içerisinden ilerlediği için tedavi sırasında kanal boyunca sfinkter kaslarının kesilmesi hedeflenmez.
Bununla birlikte fistül anatomisi hastadan hastaya değiştiğinden, uygulanacak yönteme yalnızca “lazer” olup olmadığına göre karar verilmemelidir.
Her Anal Fistül FiLaC ile Tedavi Edilebilir mi?
Hayır.
Anal fistüller tek bir hastalık modeli değildir. Fistül kanalının yüzeysel veya derin olması, anal sfinkter kaslarıyla ilişkisi, yan kanalların bulunması, aktif apse veya enfeksiyon varlığı ve daha önce uygulanmış tedaviler yöntemin belirlenmesinde önemlidir.
Bu nedenle önce fistülün anatomisi ortaya konulmalı, ardından FiLaC veya diğer tedavi seçeneklerinden hangisinin uygun olduğu değerlendirilmelidir.
FiLaC Öncesinde MR Gerekir mi?
Her anal fistül hastasında pelvik MR zorunlu değildir.
Ancak tekrarlayan, karmaşık veya derin seyirli fistüllerde pelvik MR fistül kanalının seyri, yan dalları ve sfinkter kaslarıyla ilişkisi hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.
Özellikle karmaşık fistüllerde tedavi öncesinde kanal anatomisinin doğru belirlenmesi, uygulanacak yöntemin planlanmasına yardımcı olur.
FiLaC Sonrası İyileşme Nasıl Olur?
FiLaC sonrasında fistül kanalının kapanması zaman içerisinde gerçekleşir. Tedavinin hemen ardından kanalın tamamen ortadan kalkması beklenmez.
İlk dönemde fistülün dış açıklığından az miktarda akıntı görülebilir. Zaman içerisinde akıntının azalması ve dış açıklığın kapanması beklenen iyileşme sürecinin parçaları olabilir.
Ancak devam eden veya artan akıntı, yeniden ortaya çıkan şişlik, ağrı ya da ateş gibi belirtiler değerlendirilmelidir.
Kontrol muayeneleri fistül kanalının iyileşmesinin takip edilmesi açısından önemlidir.
FiLaC Sonrası Fistül Tekrar Edebilir mi?
Evet. FiLaC uygulanan bir fistülün tekrar etme ihtimali vardır.
Güncel bilimsel çalışmalar FiLaC’ın bazı hastalarda fistülün iyileşmesini sağlayabildiğini göstermekle birlikte sonuçlar çalışmalar arasında değişmektedir. Özellikle uzun dönem iyileşme ve tekrarlama oranları konusunda bilimsel veriler gelişmeye devam etmektedir.
Bu nedenle FiLaC’ın “kesin sonuç veren” veya “fistülün tekrarını tamamen önleyen” bir yöntem olarak değerlendirilmesi doğru değildir.
Tedavi sonucunu etkileyen en önemli unsurlardan biri fistülün anatomik yapısıdır.
Lazer mi, Seton mu, LIFT mi?
Bu yöntemleri yalnızca “hangisi daha iyi?” şeklinde karşılaştırmak doğru değildir.
Çünkü her yöntemin kullanım amacı ve uygun olduğu fistül anatomisi farklı olabilir.
Seton bazı fistüllerde enfeksiyonun kontrol altında tutulması veya tedavinin aşamalı yürütülmesi amacıyla kullanılabilir. LIFT yönteminde fistül kanalı sfinkter kasları arasındaki alanda bağlanır. FiLaC ise kanalın içerisinden uygulanan lazer enerjisiyle kanalın kapanmasını hedefler.
Bu nedenle doğru soru “En iyi fistül tedavisi hangisi?” değil, “Benim fistülümün anatomisine hangi yöntem uygun?” olmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
FiLaC fistül kanalını tamamen çıkarır mı?
Hayır. FiLaC’ta fistül kanalı cerrahi olarak tamamen çıkarılmaz. Kanalın içerisinden uygulanan lazer enerjisiyle kanal duvarında kontrollü termal etki oluşturularak kapanması hedeflenir.
Lazerle fistül tedavisinde kaslar kesilir mi?
FiLaC sfinkter koruyucu bir yöntemdir. Lazer fiberi mevcut fistül kanalının içerisinden ilerletilir ve sfinkter kaslarının kesilmeden korunması hedeflenir.
FiLaC her fistüle uygulanabilir mi?
Hayır. Fistülün seyri, sfinkter kaslarıyla ilişkisi, yan dalları, enfeksiyon durumu ve daha önce uygulanan tedaviler yöntemin uygunluğunu etkileyebilir.
FiLaC sonrası akıntı olabilir mi?
İyileşmenin ilk döneminde fistülün dış açıklığından bir miktar akıntı görülebilir. Akıntının devam etmesi, artması veya şişlik ve ağrının yeniden ortaya çıkması durumunda değerlendirme gerekir.
FiLaC sonrası fistül tekrarlar mı?
FiLaC sonrasında fistülün tekrar etmesi mümkündür. Güncel çalışmaların sonuçları değişkenlik göstermektedir ve uzun dönem başarı ile nüks konusunda daha güçlü bilimsel verilere ihtiyaç vardır.
FiLaC mı LIFT mi daha iyidir?
Her hasta için tek bir üstün yöntem yoktur. FiLaC ve LIFT farklı çalışma prensiplerine sahiptir. Tercih fistül kanalının anatomisi, sfinkter kaslarıyla ilişkisi ve hastanın klinik özelliklerine göre yapılmalıdır.