Hemoroid (Basur) Nedir? Basur (Hemoroid) Belirtileri ve Tedavisi

Hemoroid hastalığı (halk arasında basur veya mayasır olarak da bilinir), makat bölgesindeki toplardamarların genişlemesi ve şişmesiyle oluşan, ülkemiz için yaygın bir sağlık sorunudur. Genelde tuvalet sırasında zorlanma, uzun süreli kabızlık ya da hamilelik veya fazla kilo gibi karın içindeki basıncı arttıran durumlar bu damarların basıncını da artırarak hemoroide yol açabilir. Hemoroid (basur) her yaştan insanda görülebilir.

Bu yazımda, hemoroidin belirtilerini, nedenlerini, türlerini, muayene işlemini ve tedavi yöntemlerini anlatacağım.

Hemoroid (Basur) Türleri

Hemoroidler köken aldıkları yere göre ikiye ayrılır:

• İç Hemoroid: Makatın iç kısmından gelişir, evresine göre daha sonra dışarı çıkabilir. Dış hemoroidden farkı genelde ağrısız olmasıdır, sıklıkla kanamaya sebep olurlar.
• Dış Hemoroid: Makatın dış kısmında cilt altında gelişir. Ele gelen şişlik, şiddetli ağrı ve kaşıntıya sebep olabilir.

Hemoroid (Basur) Evreleri

Hemoroidler ilerleme durumuna göre dört evreye ayrılır:

Evre 1: Ele gelen meme vesaire yoktur, kanama veya kaşıntı gibi bulgularla kendini belli eder.

Evre 2: Dışkılama sırasında dışarı çıkar, ancak kendiliğinden geri girer. Yine kanama, kaşıntı, ıslaklık hissi, makatta dolgunluk hissi, makatta rahatsızlık gibi bulgulara sebep olur.

Evre 3:Dışkılama sırasında dışarı çıkan memeler kendiliğnden içeri girmez, elle itmek gerekir. Bu evrede artık kanama ve ağrı başrolü devralmıştır.

Evre 4: Ele gelen memeler sürekli dışarıdadır ve elle geri itilemezler, hemoroidin son evresidir.

Hemoroid (Basur) Neden Olur?

Hemoroidin başlıca nedenleri arasında;

• Uzun süreli kabızlık,
• Tuvalette uzun süre oturma,
• Sürekli ağır kaldırmak,
• Gebelik,
• Uzun süre ayakta kalmak,
• Fazla kilo,
•  Hareketsizlik,
• Liften fakir beslenme alışkanlığı bulunur.

Hemoroid (Basur) Belirtileri Nelerdir?

Hemoroid hastalığı her evrede farklı farklı şikayetlere yol açabilir. Hemoroid (basur) hastalığının belirtilerini şu şekilde sıralayabiliriz:

• Makattan kan gelmesi: En sık gördüğümüz belirtisi kanamadır. Büyük tuvalet sırasında damla damla özellikle parlak kırmızı renkte taze kan görülmesi. Ancak bu belirti hemoroidal hastalığa özgü olmayıp makata yakın bağırsak kanserlerinde de taze kan görülebilir, bu sebeple ikisinin ayrımı için proktoloji alanında uzman bir hekim muayenesi şarttır.
• Kaşıntı ve tahriş: Yine en sık gördüğümüz bulgulardan makat bölgesinde sürekli kaşıntı hissi, ıslaklık hissi ve tahriştir.
• Ağrı ve rahatsızlık: Özellikle dış hemoroidde hasta kalçasının üzerine otururken şiddetli ağrı hisseder. Ağrı dışında hastanın tam tarif edemediği bir makatta rahatsızlık hissi veya dışkı varmış gibi bir dolgunluk hissi de sık görülür.
• Şişlik: Makat etrafında ele gelen sert ya da yumuşak memeler olmasıdır.

Hemoroid (Basur) Tedavi Yöntemleri

Hemoroidal hastalığın tedavisi hastalığın evresine göre planlanır.

İlaçla Tedavi

Hafif şikayetlerde kremler, fitiller ve ağrı kesiciler kullanılabilir.

Minimal İnvaziv Yöntemler (Ameliyatsız Hemoroid Tedavisi)

Ofis prosedürleri dediğimiz, benim de çok severek kullandığım, üst düzey ameliyatsız teknikler de vardır.

• Lastik Bant ile Boğma (RBL) Yöntemi: İç hemoroide lastik bant takılarak kan akışı kesilir ve memenin kendi kendine düşmesi sağlanır. Lastik hemen hemen 5 10 gün içinde kendi kendine düşer ancak bu düşme esnasında nadiren de olsa hayatı tehdit edebilecek kanamalar yaşandığından son derece dikkatle kullanılması gereken bir yöntemdir. Yeni çıkan lazer veya HAL teknolojileri yanında benim sıklıkla tercih etmediğim bir yöntemdir.
• Lazer Tedavisi: Lazerle şişmiş damarlar küçültülür. Bu tekniğin en önemli avantajı tamamen ağrısız olmasıdır. Tecrübeli ellerde yapıldığında ciddi bir komplikasyonu yoktur. Farklı kaynaklarda tedavi başarısı %80 ile %90 arasında değişir.
• Damar Bağlama (HAL) Metodu: Özel bir ultrason doppler cihazı ile hemoroid basur memesini besleyen damar bulunur ve bağlanır. Tamamen ağrısız bir yöntemdir. Tecrübeli ellerde yapıldığında ciddi bir komplikasyonu yoktur. Farklı kaynaklarda tedavi başarısı %80 ile %90 arasında değişir.
• Enjeksiyon (Skleroterapi): Hemoroide özel ilaç enjekte edilerek küçülmesi sağlanır. Nadiren de olsa ilacın damar dışına çıkarak başka damarlarda tıkanma yaratma riski mevcuttur. Tedavi başarısı diğer metodlara göre düşüktür.

Ameliyat/Cerrahi Müdahale

İleri evre veya diğer yöntemlere cevap vermeyen hastalarda cerrahi operasyon gerekebilir. Bu operasyonun da proktoloji alanında tecrübeli ellerde yapılması şarttır. En önemli komplikasyonu makatta dışkı ve gaz tutmayı sağlayan kaslarda kesilme riskidir.

Hemoroide Ne İyi Gelir?

Evde uygulanabilecek bazı basit yöntemler şikayetleri hafifletebilir:

• Sıcak suya oturma banyosu: Ilık su dolu bir leğene günde 2-3 kez 10-15 dakika oturmak ağrıyı azaltabilir.
• Düzenli lifli beslenmek: Kabızlığı önlemek için sebze, meyve, tam tahıl tüketmek.
• Bol su içmek: Dışkının yumuşak kalmasını sağlar.
• Düzenli egzersiz: Bağırsak hareketlerini düzenler.

Hemoroidi Olanların Dikkat Etmesi Gerekenler

• Uzun süre tuvalette oturmayın,
• Ağır yük kaldırmaktan kaçının,
• Soğuk zeminlere oturmayın,
• Tuvalet ihtiyacını eve kadar ertelemeyin.

Hemoroid Muayenesinin Yapılışı

Hemoroid muayenesi, makat bölgesinde meydana gelen şikayetlerin altında yatan nedeni belirlemek için yapılan bir tıbbi incelemedir. Bu süreç, genellikle uzman bir proktolog veya genel cerrahi doktoru tarafından gerçekleştirilir. Yapılan muayene hızlı, kolay ve genellikle ağrısızdır.

Muayene Öncesi Hazırlık

Muayene öncesi doktorunuz, şikayetlerinizin detaylı bir öyküsünü alacaktır. Bunun ardından şunlara dikkat edilmesi gerekebilir:

• Temizlik: Muayene öncesinde makat bölgesinin temizliği önemlidir.
• Açlık Durumu: Bazı durumlarda aç olmanız istenebilir, ancak çoğu zaman bu gerekmez.
• Kullandığınız İlaçlar: Düzenli kullandığınız ilaçları doktorunuza bildirmeniz önemlidir.

Muayene İşlemi

Hemoroid muayenesi, genellikle 10-15 dakika sürer. Ancak, muayene sırasında ileri tetkikler gerekirse süre biraz uzayabilir.

1. Fiziksel Muayene: Doktor, makat bölgesini görsel olarak inceleyerek dış hemoroidlerin veya diğer anormalliklerin varlığını kontrol eder.
2. Dijital Rektal Muayene: Doktor, eldiven giyerek ve kayganlaştırıcı bir madde kullanarak parmağıyla makat içini kontrol eder. Bu, iç hemoroidlerin varlığını değerlendirmek için önemlidir.
3. Anoskopi: Gerekli görüldüğünde, anoskop adı verilen bir cihaz kullanılarak makat içi ve rektumun daha detaylı bir şekilde incelenmesi sağlanır. Bu işlem genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer.

Muayene sonrasında doktorunuz, hemoroidinizin derecesine ve durumuna göre tedavi planı oluşturacaktır. Bu tedavi, ilaç, yaşam tarzı değişiklikleri veya cerrahi müdahaleleri içerebilir.

Hemoroid, yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilecek bir durumdur. Ancak yukarıda belirtilen nedenleri anlayarak ve önlemleri uygulayarak hemoroid riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Eğer hemoroid belirtileri yaşıyorsanız, bir doktora danışmayı ihmal etmeyin.

Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)