Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Anal fissür (makat çatlağı), dışkılama sırasında anüs çevresinde oluşan küçük yırtık ya da çatlaklardır. Bu durum, özellikle kabızlık sonrası sert dışkılama ile ortaya çıkar ve genellikle tuvalet sırasında cam kırıkları çıkarıyormuşçasına ya da jilet kesiyormuşçasına şiddetli bir ağrı ile kendini belli eder. Bu ağrı ile birlikte damla damla veya peçeteye sürünür tarzda bir kanama da görülebilir. Aslında toplumumuzda oldukça yaygın olan bu rahatsızlık, kadın erkek fark etmeksizin her yaş grubunda görülebilir. Erken dönemde tedavi edilmediğinde kronikleşebilir ve bu kronikleşme tedavi metodlarını da daha karmaşık hale getirebilir.

Bu yazımda anal fissür hastalığının nedenlerini, belirtilerini ve tedavi yöntemlerini anlatacağım.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?

Fissür, kelime anlamıyla “çatlak” demektir. Vücudun çeşitli bölgelerinde farklı fissürler oluşabilir. Anal fissür ise, anüs (makat) çevresinde görülen çatlakları ifade eder.

Akut ve Kronik Anal Fissür Nedir?

Akut Anal Fissür: Yeni oluşmuş, yüzeysel, deriden kabarık görünmeyen, nöbetçi deri katlantısının eşlik etmediği ve genellikle kısa sürede tedavi edilebilen çatlaklardır.

Kronik Anal Fissür: Uzun süredir var olan, derinleşmiş ve çevresinde nöbetçi cilt katlantısı (skin tag) gelişmiş çatlaklardır. Genellikle cerrahi tedavi gerektirse de son yıllarda ofis prosedürleri dediğimiz bir takım yüksek teknoloji ürünü cihazların gelişmesiyle (lazer vs.) cerrahi tedavi gerekliliği azalmaya başlamıştır.

Anal Fissür Neden Olur?

Anal fissürün nedenleri arasında:

• Kabızlık ve sert dışkılama,
• Uzun süreli ishal,
• Anüse yabancı cisim teması,
• Doğum travması,
• Kas spazmları görülmektedir.

Bebeklerde makat çatlağı neden olur?

Bebeklerde makat çatlağı genelikle uzun süren kabızlığa bağlı olmakla birlikte, sürekli ıslak kalma, hijyen eksikliği ya da tam tersi fazla ve uygun olmayan malzemeler ile temizlemeye de bağlı olabilir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Belirtileri Nelerdir?

Anal fissürün belirtileri:

• Tuvalet sırasında cam kesiği hissi,
• Tuvalet sonrası birkaç saat sürebilen şiddetli ağrı ve zonklama,
• Tuvalet kağıdında görülen açık renkli kan,
• Makat bölgesinde kaşıntı ve rahatsızlık hissi olarak görülmektedir.

Nasıl Teşhis Edilir?

Anal fissür teşhisini, proktoloji alanında tecrübeli genel cerrah fiziki muayene ile kolayca koyar. Genellikle ihtiyaç olmamakla birlikte nadiren kolonoskopi gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir.

Anal Fissür Muayenesi Nasıl Yapılır?

Hasta mahremiyeti korunarak, görsel muayene yapılır. Ağrılı bir durum olduğundan, muayene sırasında dikkatli ve nazik davranılır. Anal fissür görüldüğü anda rektal tuşe (parmakla muayene) adımı atlanmalı ve parmak dahil makat içine yırtığı büyütebilecek ve hastaya şiddetli ağrı verecek ultrason probu, kolonoskopi kamerası vesaire hiçbir cihazın sokulmaması gerekir. Bu tür müdahaleler sırasında ağrı şokuna giren hastalar mevcut olduğundan hekimin bu konuya azami dikkat göstermesi gerekir.

Anal Fissür Nasıl Tedavi Edilir?

Anal fissür tedavisi, fissürün akut veya kronik olmasına göre değişmektedir.

Akut Anal Fissürlerde İlaçla Tedavi Yöntemleri

• Krem ve Merhemler: Kas gevşetici nitrogliserin ya da kalsiyum kanal blokerleri içerikli kremler.
• Ağrı Kesiciler ve Dışkı Yumuşatıcılar: Tuvalet sonrası ağrıyı azaltmak ve dışkıyı yumuşatmak için kullanılır.
• Botulinum Toksin (Botox) Uygulaması: Hem akut anal fissür tedavisinde hem de kronik anal fissür tedavisinde uygulanabilmektedir. Kas spazmını azaltarak iyileşmeyi kolaylaştırır. Etkisi geçici olmakla birlikte bize sağladığı 6-8 haftalık pencerede yardımcı yöntemlerle fissürün iyileşmesine olanak sağlar.

Cerrahi Yöntemler

• Lateral Internal Sfinkterotomi (LİS) Ameliyatı: Makat kasının bir kısmının kesilmesiyle yapılır, kendi pratiğimde neredeyse hiç yer vermediğim bir yöntem olup ameliyat sonrası gaz ve dışkı kaçırma komplikasyonu görülebilir.
• Flep Cerrahisi: Derin ve iyileşmeyen çatlaklar için uygulanan cilt kaydırma yöntemidir.

Flep cerrahisi hakkında daha fazla bilgiyi “Anal Fissür Flep Cerrahisi Nedir, Nasıl Yapılır?” yazımda bulabilirsiniz.

Lazer Tedavisi

Daha az ağrılı, minimal invaziv ve hızlı iyileşme sunan modern bir yöntemdir. Benim de kendi pratiğimde oldukça sık kullandığım ve çok başarılı sonuçlar aldığım bir yöntemdir.

Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)